SGK neden Sayıştay denetiminden çıkarılmak isteniyor? Ergün Demir - Güray Kılıç

79,7 milyon kişinin hastalık, işsizlik, sakatlık, ölüm ve analık halinde korunmasını sağlamakla, emekli aylıklarını ve sağlık harcamalarını ödemekle yükümlü olan, 285,5 milyar TL geliri ile Türkiye’nin en büyük kamu bütçesine sahip kurumu olan SGK neden Sayıştay Denetiminden kaçırılmak istenmektedir?
2018-07-21

15 Temmuz 2018 tarihinde Resmi Gazete’ de yayımlanan Bakanlıklara bağlı ilgili kurumların teşkilatlanmaları hakkındaki 4 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde yer alan Sosyal Güvenlik Kurumu ile ilgili bölümde “Kurum Sayıştay’ın denetimine tabidir” kısmı çıkarılmış ve böylece SGK Sayıştay denetiminden kaçırılmıştır.

Konuyla ilgili kanunların amaç, kâpsam ve görevleri maddelerine baktığımızda;

  6085 Sayılı Sayıştay Kanunu;

  Sayıştay’ın denetim alanı Madde 4 – a) Sayıştay;  Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarını, mahallî idareleri, sermayesinde doğrudan veya dolaylı olarak kamu payı olan özel kanunlar veya Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile kurulmuş anonim ortaklıkları ve diğer kamu idarelerini (kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları hariç) denetler.

 Sayıştay’ın görevleri Madde 5 – Sayıştay;

 a) Kamu idarelerinin mali faaliyet, karar ve işlemlerini hesap verme sorumluluğu çerçevesinde denetler ve sonuçları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisine doğru, yeterli, zamanlı bilgi ve raporlar sunar.

 b) Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin; gelir, gider ve mallarına ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olup olmadığını denetler, sorumluların hesap ve işlemlerinden kamu zararına yol açan hususları kesin hükme bağlar.

 c) Genel uygunluk bildirimini Türkiye Büyük Millet Meclisine sunar.

 ç) Kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapar.

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu;

Madde 2- Bu Kanun, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahallî idarelerden oluşan genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrolünü kapsar.

6085 Sayılı Sayıştay Kanunun madde 4- a bendinde belirtildiği gibi SGK, Sayıştay’ın denetim alanı kapsamındadır.  SGK’nın Sayıştay denetiminden çıkabilmesi için bu kanunun ilgili maddesinin değişmesi gerekir. Değişiklik yapılmadığı sürece Sayıştay SGK'nu denetlemekle yükümlüdür. Çünkü kanunlar kararnamelerden üstündür. Konunun aydınlatılması için hukukçuların ve kurum yetkililerinin açıklama yapması gerekmektedir.                                             

PEKİ, SAYIŞTAY’IN SGK DENETİMİ NEDEN ÖNEMLİDİR?

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU;

  • 2017 yılsonu itibariyle 288,5 Milyar TL geliri ve 312,7 Milyar TL gideri ile en büyük bütçeye sahip kamu kurumudur.
  • Toplumun tüm kesimlerinin hastalık, işsizlik, yaşlılık, sakatlık, ölüm ve analık halinde korunmasını sağlamakla yükümlüdür.

 

 

SOSYAL GÜVENLİK KAPSAMI (Aktif+Pasif+Gelir testi yaptıranlar)

 

 

 

 

 

 

Aktif çalışan kişi sayısı

 

22.407.415

 

 

 

 

 

Aylık alan kişi sayısı (Emekliler)

 

12.324.186

 

 

 

 

 

Bakmakla yükümlü tutulanların (eş, çocuk, anne, baba) sayısı

 

35.129.604

 

 

 

 

 

GSS primi devlet tarafından ödenen kişi sayısı

 

8.128.410

 

 

 

 

 

GSS primi kendileri tarafından ödenen kişi sayısı

 

1.719.826

 

 

 

 

Toplam Sosyal Güvenlik Kapsamı                                                                              79.709.441

(Kaynak; SGK Nisan 2018 Sigortalı İstatistikleri)

   

SGK toplumun tüm kesimlerine hitap etmekle birlikte en çok işçileri, emeklileri, eş ve çocukları ile sağlık hizmetlerine ihtiyacı olanları ilgilendirmektedir. Türkiye’nin en büyük bütçeye sahip kamu kurumunun denetimi işte bu nedenlerle çok önemlidir.

2017 Yılı SGK Gelir-Gider Dengesi

 

Toplam Gelirler

 

288.559.843 TL

 

Toplam Giderler

 

312.734.591 TL

 

Açık

 

24.174.748 TL

(Kaynak; SGK Nisan 2018 Mali İstatistikler)

Sayıştay, kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarına ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olup olmadığını denetlemektedir.

   Sayıştay SGK düzenlilik (mali ve uygunluk ) denetim raporlarından tespit edilen suiistimal ve usulsüzlük bulgularından bazı örnekler;

  • Ölmüş kişilere sağlık hizmeti verilmiş gibi kuruma fatura düzenlenmesi;

Denetim raporunda ‘’ölmüş kişilere sağlık hizmeti verilmiş gibi faturalandırmaları gerçekleştiren Şanlıurfa ‟da 40, Adıyaman, Mardin, Şırnak ve Kırşehir ‟de 1 adet olmak üzere 44 sağlık kuruluşu bulunmaktadır. Bu sağlık kuruluşlarından 30 tanesinin geçen yıl da ölü kişiler adına fatura düzenlediği ve bu hususun tarafımızca SGK‟ya iletilmesine rağmen Kurum ile sözleşmelerinin devam ettiği ve 2016 yılında yeni sözleşme imzaladıkları, dolayısıyla bu kuruluşlara SGK tarafından ödeme yapılmaya devam edildiği ‘’tespiti (Sosyal Güvenlik Kurumu 2015 yılı Sayıştay Denetim Raporu sayfa 129;)

  • Vefat eden hekimler adına reçete düzenlenmesi; ‘’45 sağlık hizmet sunucusu vefat eden hekimler adına yapılan 24.729 hastane işlemleri ve reçeteler düzenlenmiş kurumuma fatura edildiği’’ tespiti
  • ‘’Cevval ve maharetli hastanelerin muhtelif hastalar adına aynı tarihlerde en az iki farklı sağlık kurumunda yatarak tedavi işlemi kaydedilerek SGK’ya fatura ettiği’’ tespiti
  • ‘’İşverenlerden alacaklarını alamayan, prim borçlarını toplayamayan veya gayret göstermeyen Kurum’un ölen 4.315 kişiye genel sağlık sigortası primi tahakkuk ettirdiği’’ tespiti
  • ‘’İlave istihdam şartını sağlamayan işverenlerin prim teşvikinden yararlandığı, 3206 işyerine yersiz prim indirimi uygulandığı’’ tespiti
  • Genel sağlık sigortası prim gelirleri, genel sağlık sigortasından sağlanan sağlık hizmetlerini karşıladığı;’’2016 yılında Genel Sağlık Sigortası gelirleri, giderlerinden toplam 16,4 milyar TL tutarında fazla gerçekleştiği, genel sağlık sigortası fonunda kalması gereken 16,4 milyar TL kanuna aykırı olarak Sosyal Sigorta Fonu giderleri için kullanıldığı’’ tespiti
  • Kamu ve üniversite hastanelerinin ’’ Sağlık tesislerinin mali gücünün yetersizliği, çok ciddi bir borç yükü altında ve kısa vadeli borçlarını karşılayamaz durumda olduğu’’ tespiti
  • Kurumun kamu zararı ile fazla ve yersiz ödemelerinin takip ve tahsilat işlemlerine ait ‘’muhasebe kayıtlarının mali tablolara tam ve doğru olarak yansımaması, alacaklarını takip ve tahsilat sürecinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmemesi’’ tespiti,(Sosyal Güvenlik Kurumu 2016 yılı Sayıştay Denetim Raporu sayfa 72;)
  • Sayıştay denetim görüşü; SGK 2016 yılına ilişkin mali rapor ve tablolarının “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı doğru ve güvenilir bilgi içermediği kanaatine varılmıştır. (Sosyal Güvenlik Kurumu 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu sayfa 37 )

Sosyal Güvenlik Kurumu’nun mali rapor ve tablolarının doğru ve güvenilir bilgi içermemesi mali saydamlığın olmadığını gösterir.

Sayıştay denetim görüşü dayanaklarında tespit edilen suistimal ve ihmal bulgularına kamu idaresi olarak SGK cevap vermekte ve böylece eksikliklerin giderilmesi sağlanmaktadır. Sayıştay denetim raporu Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmaktadır.

Sosyal Güvenlik Kurumu’nun Sayıştay denetimine rağmen mali saydamlığı sıkıntılı ise Sayıştay denetiminin yapılmadığı bir SGK'nin nereye evrileceğini tahmin etmek çok güç olmasa gerektir.

 

 

               Dr. Ergün DEMİR                                                                                 Dr. Güray KILIÇ

              İzmir Tabip Odası Üyesi                                                            İstanbul Tabip Odası YK Üyesi