Sayfalarda Che

2018-10-09

İspanyol-Meksikalı yazar Paco Ignacio Taibo, özel bir kanal için hazırladığı El Che isimli biyografik belgeselin giriş bölümünde şöyle söylüyor: “Ernesto Guevara şüphesiz bizden biridir. Belki de aramızdaki en iyi insandır.” 

 Ortaya koyduğu yaşamsal birikim ile, tarihsel bir insan olma sıfatını en çok hak edenlerden birisi olan Che’nin insani yönündeki gücü ifade eden en güzel yorumlardan birisi Taibo’nun cümlesi... 

Devrim tarihinin en önemli yapraklarından birisi olan yaşamı Bolivya Dağları’nda sonlandığında henüz 39 yaşındaydı Che. Kısa yaşamındaki hiç durmayan upuzun koşusu ve bıraktığı büyük miras bugün halen pek çok yönden konuşuluyor, tartışılıyor ve en önemlisi referans alınıyor.

Vurulduktan sonra üzerinde bulunan çantasından çıkan kitaplar, Che’nin mücadele ve devrimci eylem kadar teorik çalışmalara verdiği önemin, onun her anına yayıldığını da gösterir nitelikteydi. Bu kitaplar, Karl Marx’ın Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı’sı, S. R. Vigosky’nin Güncel Kapitalizm TeorileriÜzerine Makaleler’i, Paul Carrell’ın Geliyorlar’ı (Fransızca baskı) , H. B. Philips’in Analitik Geometri’si ve Luis Peñaloza’nın Bolivya Ekonomi Tarihi çalışmalarıydı. 

Bu hafta Che’nin 51. ölüm yıldönümü. Biz de, onun satırlardaki yansımasına ilişkin bazı notlar çıkarmak istedik. Che’ye ilişkin yazılı birikimin bir kısmını bulabileceğiniz bu derlemede onun  kendi yazıları ile düşünce ve eylemini değerlendiren önemli yazarların çalışmaları yer alıyor.


Bellekteki Che, gerçekten de bugüne dek yapılmış en etkileyici Che seçkilerinden birisi. Kitapta Che’e ait günlükler, mektuplar, öyküler ve en önemlisi daha önce yayınlanmamış görsellere yer veriliyor. Everest Yayınları’ndan çıkan kitabın hazırlık sürecinde Guevara aile albümünden faydalanılmış. Kitabın belki de en özgün yanlarından birisi Che’nin kendi kadrajından otoportreleri de içeriyor olması. 

Can Yayınları aracılığı ile okurla buluşan Abim Che adlı çalışmada, Che Guevara’nın küçük kardeşi Juan Martin Guevara, örnek aldığı abisinin yaşamına ailevi boyuttan bakmaya çalışıyor. Che’nin çocukluk ve ilk gençlik yıllarına ilişkin gözlemlerin, sosyal çevresi ve ailesi olan ilişkilerini kardeş penceresinden yorumlayan Juan Martin, Che’nin devrimci mücadeleye katılmadan önceki yaşantısına odaklanıyor. Kendisi de Arjantin’deki cunta sonrası dönemde 8 yıl cezaevinde kalmış olan Juan Martin Guevara’nın anlatısı Che’ye kardeşinin gözünden bakmak isteyenler için önemli bir kitap. 

Küba halkının bağımsızlık sembollerinden ve Che’nin en yakın dava arkadaşı Fidel Castro’nun kaleminden süzülen Che’li Anılar, büyük yoldaşlığın en samimi hatıratı olarak kabul edilebilir. Tanışmaları, devrimci iradeye hayranlık uyandırıcı biçimde verdikleri yön, yenilginin içinden zafere giden yolda devleşen bir yoldaşlığın öyküsü bu. Agora Kitaplığı’ndan çıkan bu enfes serüven, birinci ağızdan, Fidel’in yorumuyla bu kitapta anlatılıyor. 

Can Yayınları’nın 1997’de yayınladığı ‘Ölüm Nereden ve Nasıl Gelirse Gelsin’ ismini Ernesto Che Guevara’nın efsaneleşmiş cümlesinden alıyor. Che’nin kızı Hilda Guevara’nın da içeriğine katkı sunduğu biyografi, Fransız gazeteci Jean Cormier’nin çalışmasının ürünü. 

Che’nin makaleleri, konuşmaları, yazıları ve mektuplarının titiz çalışmalarla kitaplaştırılmasından oluşan Che Kitapları Dizisi, büyük fikir ve eylem insanının düşüncelerini kendi metinlerinden anlamak için çok önemli bir kaynak. Che’nin politik, ekonomik, askeri düşüncelerine, toplumsal-kültürel gözlem ve analizlerine ilişkin bir seçki olan dizi Everest Yayınları çalışması ile genç nesiller ve tüm ilgili okuyucu ile buluşuyor. Che’ye ait bu metinler önceki yıllarda daha farklı bir editöryal çalışma ve dizi olarak Yar Yayınları tarafından da okuyucuya sunulmuştu. Dizide şu kitaplar yer alıyor: Tekrar Yollarda, Motosiklet Günlükleri, Bolivya Günlüğü, Afrika Rüyası, America Latina, Büyük Tartışma, Che Guevara Burada, Devrimci Savaştan Kesitler, Gerilla Savaşı, Küba’da, Sosyalizm ve İnsan, Küresel Adalet, Punta Del Este.

Ayrıntı Yayınları’ndan çıkan Che’nin Birliği’nde büyük devrimci, bir roman karakterine ilham veriyor. Che’nin Birliği adlı bir birliğe katılan Marroné Che rolündedir. Bu birlikte her militan meşhur bir gerillanın ismini alır, ona benzemeye çabalar. Che ve yanındaki gerillaların yaşamlarından sahneler canlandırarak bir fotoroman hazırlamaya çalışırlar. 



Sömürülen yoksul halkların Latin Amerika’daki tarihini anlatan en önemli ve en bilinen yazarlardan birisi Eduardo Galeano. Bir Che kitabı olmasa da, mecburi olarak Che’nin mücadelesinin de kendisine yer bulduğu Latin Amerika’nın Kesik Damarları, kıtaya ve onun siyasal toplumsal tarihine bütünsel olarak bakmak anlamında çok kıymetli bir fırsat. Milyonlarca insanın kıtayı ve devrimci mücadeleyi tanımasında referans aldığı bu çalışmanın yazarı Eduardo Galeano’nun Che’nin öyküsü içerisindeki yeri bununla sınırlı değil. Efsane devrimci, gerilla yaşamı sırasında çekilen bir fotoğrafında Arjantinli yazarın bir kitabını okurken fotoğraflanmıştı. Sel Yayınları aracılığıyla ülkemizde satılmaya devam eden bu kitabın adı ise: Aşkın ve Savaşın Gündüz ve Geceleri.